به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، محمدقائم خانی؛ نویسنده و پژوهشگر ادبی، در گفت‌وگو با ستاد خبری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، با اشاره به جایگاه کتابخانه‌های عمومی در گسترش فرهنگ مطالعه، اظهار کرد: با وجود پیش‌بینی‌هایی که در سال‌های گذشته درباره جایگزینی فضای دیجیتال با کتابخانه‌های عمومی و کتاب‌های کاغذی مطرح می‌شد، همچنان ظرفیت‌هایی در کتابخانه و کتاب غیردیجیتال وجود دارد که امکان جایگزینی آن‌ها فراهم نشده است.
وی با بیان اینکه افزایش قیمت کتاب‌ها می‌تواند بار دیگر توجه مخاطبان را به کتابخانه‌های عمومی جلب کند، افزود: در شرایطی که بسیاری از علاقه‌مندان به مطالعه امکان خرید کتاب را ندارند، کتابخانه عمومی فرصتی ارزشمند برای دسترسی به منابع مطالعاتی فراهم می‌کند و می‌تواند زمینه عضویت و استفاده بیشتر مردم از خدمات امانت کتاب را فراهم کند.
این نویسنده با اشاره به اهمیت ارتباطات انسانی در تجربه مطالعه ادامه داد: کتابخانه‌های عمومی و کتاب‌فروشی‌ها، علاوه بر دسترسی به کتاب، امکان گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره درباره آثار را فراهم می‌کنند. در چنین گفت‌وگوهایی، افراد به درکی از کتاب می‌رسند که صرفاً از طریق دریافت اطلاعات یا مطالعه مطالب در فضای مجازی حاصل نمی‌شود.
کتابخانه؛ فرصتی برای تعمیق فهم در عصر انفجار اطلاعات
نویسنده کتاب «رمان و معنویت» در ادامه، درباره ضرورت برگزاری هفته کتاب و توجه مستمر به ترویج کتابخوانی با وجود تغییر سبک زندگی و گسترش فضای مجازی، گفت: برای ترویج کتابخانه‌ها ابتدا باید بدانیم چه خلأیی را در زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم برطرف می‌کنند. امروز مسئله صرفاً انتقال اطلاعات نیست؛ بلکه اهمیت کتاب در بستری است که برای شکل‌گیری گفت‌وگو و دستیابی به درک عمیق‌تر فراهم می‌کند.
وی افزود: فهم عمیق یک اثر معمولاً در ارتباط و گفت‌وگو با دیگران شکل می‌گیرد. کتابخانه باید فضایی باشد که کتابخوان‌ها در آن گرد هم بیایند، درباره آنچه خوانده‌اند صحبت کنند و از مواجهه با دیدگاه‌های یکدیگر به دریافت تازه‌ای برسند؛ تجربه‌ای که حتی محتوای معرفی کتاب در شبکه‌های اجتماعی و فعالیت بلاگرهای کتاب نیز نمی‌تواند جای آن را بگیرد.
این نویسنده با اشاره به اینکه گسترش اطلاعات دیجیتال، بیش از گذشته اهمیت چنین فضاهایی را آشکار کرده است، تصریح کرد: اتفاقاً انفجار اطلاعات باعث شده ضرورت وجود کتابخانه‌ها و مکان‌هایی برای گفت‌وگوی واقعی را بیشتر درک کنیم. از این منظر، هفته کتاب نیز فرصتی برای توجه دوباره به این کارکرد اساسی کتابخانه‌ها و یادآوری اهمیت تجربه جمعی مطالعه است.
کتابخانه‌های سیار؛ فراتر از امانت کتاب، زمینه‌ساز رویدادهای فرهنگی
نویسنده کتاب «هفت خوان تماشا» در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با اشاره به ظرفیت کتابخانه‌های سیار در مناطق مختلف کشور، اظهار کرد: کتابخانه‌های سیار را نباید صرفاً وسیله‌ای برای رساندن کتاب به مخاطبان دانست؛ بلکه می‌توان آن‌ها را بستری برای شکل‌گیری رویدادهای فرهنگی فراتر از خود کتاب در نظر گرفت.
خانی ادامه داد: کتابخانه سیار می‌تواند بهانه و نقطه آغاز برگزاری یک رویداد فرهنگی باشد؛ رویدادی که در بستر یک متن یا اثر ادبی شکل می‌گیرد، اما به تجربه‌ای گسترده‌تر از خواندن و امانت گرفتن کتاب تبدیل می‌شود.
وی با بیان اینکه چنین رویدادهایی ابعاد مختلفی از ارتباط و مشارکت فرهنگی را در بر می‌گیرند، افزود: این همان ظرفیتی است که فضای مجازی به‌تنهایی قادر به ایجاد آن نیست. حضور افراد در کنار یکدیگر و شکل‌گیری تجربه‌ای مشترک حول محور کتاب، می‌تواند به غنای فعالیت‌های فرهنگی کتابخانه‌های سیار کمک کند.
جایزه «هم‌خوان»؛ توجه به کیفیت و عمق اثرگذاری فعالیت‌های ترویجی
نویسنده کتاب «صور سکوت» در بخش پایانی این گفت‌وگو، درباره انتظارات خود از جایزه ملی «هم‌خوان» در مسیر توسعه خدمات کتابخانه‌ای و گسترش فرهنگ مطالعه، اظهار کرد: اهمیت این جایزه را باید در کیفیتی جست‌وجو کرد که به کتابخوانی می‌بخشد؛ چراکه صرف انجام فعالیت‌های ترویجی به معنای ایجاد یک اثر فرهنگی عمیق نیست.
وی افزود: گاهی برنامه‌هایی با هدف ترویج کتاب برگزار می‌شوند، اما در عمل، کتاب همچنان به‌مثابه یک کالا دیده می‌شود و فعالیت انجام‌شده تأثیر فرهنگی چندانی بر مخاطب نمی‌گذارد. در مقابل، برخی افراد در قالب فعالیت‌های رسانه‌ای و ترویجی، فراتر از معرفی یک کتاب عمل می‌کنند؛ آن‌ها بینشی را منتقل می‌کنند و زمینه‌ای فراهم می‌آورند تا اثر بتواند بر ذهنیت و نگاه خواننده تأثیر بگذارد.
خانی بیان کرد: اگر جایزه «هم‌خوان» بتواند این افراد و فعالیت‌های باکیفیت را شناسایی و به جامعه معرفی کند، می‌تواند نقش مؤثری در گسترش الگوهای اثرگذار ترویج کتابخوانی داشته باشد. چنین رویکردی کمک می‌کند از ظاهرگرایی رسانه‌ای فاصله بگیریم و به فعالیت‌هایی توجه کنیم که واقعاً در ذهن و فرهنگ مخاطبان اثر می‌گذارند و ظرفیت گسترش این اثرگذاری را دارند.